Osoby po amputacjach, które chcą pozostać aktywne zawodowo lub społecznie, mogą w 2025 roku ponownie skorzystać ze wsparcia finansowego w ramach programu Aktywny Samorząd. Program ten realizowany i finansowany przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) umożliwia uzyskanie dofinansowania m.in. do zakupu nowoczesnej protezy kończyny, której koszty często przekraczają możliwości finansowe wielu osób. Wnioski można składać od początku marca do końca sierpnia, co oznacza, że warto przygotowywać niezbędne dokumenty i skorzystać z tej formy wsparcia. W 2025 roku Fundusz przeznaczył na realizację wszystkich zadań w programie aż 275,8 mln zł, co stanowi kwotę wyższą niż w roku poprzednim. Oznacza to większą dostępność pomocy nie tylko w zakresie protez, ale również innych działań, takich jak likwidacja barier architektonicznych czy przystosowanie pojazdów. Dzięki temu osoby z niepełnosprawnościami mogą liczyć na większą pomoc w różnych aspektach życia codziennego i zawodowego.

Kto może skorzystać z programu?

Z dofinansowania mogą skorzystać osoby z niepełnosprawnością, które posiadają aktualne orzeczenie o niepełnosprawności. Jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności dowiesz się – tutaj. Konieczne jest również, spełnianie kryteriów aktywności zawodowej oznacza to, że wnioskodawca powinien pracować, uczyć się, poszukiwać zatrudnienia lub prowadzić działalność gospodarczą. Osoby, które ukończyły 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni), również mają szansę na uzyskanie pomocy, warunkiem jest kontynuowanie pracy lub działalność w charakterze wolontariusza przez co najmniej sześć miesięcy przed złożeniem wniosku. Dla wielu osób może to być istotna wiadomość, że nawet po osiągnięciu wieku emerytalnego można ubiegać się o wsparcie, jeśli pozostaje się aktywnym społecznie.

Co obejmuje dofinansowanie?

Program oferuje dwa rodzaje wsparcia dla osób korzystających z nowoczesnych protez, o których mowa poniżej.

Zakup nowoczesnej protezy kończyny 

Najważniejszym zadaniem w kontekście osób po amputacjach jest zadanie numer 3, tj. zakup nowoczesnej protezy. W zależności od rodzaju protezy, kwoty dofinansowania w 2025 roku wynoszą od 13 200 zł po 33 000 zł. Program zakłada, że refundowana będzie proteza na co najmniej III poziomie jakości, czyli zaawansowana technologicznie i bardziej funkcjonalna niż standardowe rozwiązania oferowane wyłącznie w ramach NFZ. 

Istnieje również możliwość wnioskowania o protezę na IV poziomie jakości, czyli najbardziej zaawansowaną, ale wymaga to uzyskania pozytywnej opinii eksperta PFRON oraz uzasadnienia, że zastosowanie takiego rozwiązania jest konieczne dla utrzymania lub podjęcia aktywności zawodowej, lub społecznej.

W przypadku otrzymania dofinansowania, wnioskodawca musi ponieść wkład własny co najmniej 10% wartości sprzętu. Dobrą wiadomością jest to, że środki na ten wkład nie muszą pochodzić wyłącznie z własnej kieszeni i można zaliczyć do niego np. refundację z NFZ, środki zebrane w ramach zbiórek lub wsparcie z fundacji. O takie dofinansowanie można ubiegać się co 3 lata.

Więcej dofinansowań do protez w tym refundacji z NFZ znajdziesz w wykazie dofinansowań do protez kończyn 2025.

Utrzymanie sprawności technicznej posiadanej protezy 

Program zakłada pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanej już protezy tzw. zadanie numer 4. Chodzi tu o serwis, wymianę zużytych części lub naprawę. Wysokość wsparcia wynosi do 30% wartości dofinansowania z zadania 3 i również uzależniona jest od rodzaju protezy. 

Jak i gdzie złożyć wniosek?

Wnioski można składać w formie papierowej bezpośrednio w swoim Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej lub Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie albo online, przez System Obsługi Wsparcia (SOW), dostępny na stronie internetowej https://sow.pfron.org.pl . Co istotne, złożenie wniosku drogą elektroniczną jest nie tylko wygodniejsze, ale też wyżej punktowane przy ocenie dokumentów. Coraz więcej powiatów ogranicza również możliwość składania dokumentów papierowo, dlatego warto wybrać drogę cyfrową. Do złożenia wniosku przez SOW niezbędny jest jednak profil zaufany, który można bezpłatnie założyć np. przez bankowość internetową.

Wymagane załączniki do wniosku obejmują m.in. orzeczenie o niepełnosprawności, dwie niezależne oferty zakupu protezy, zlecenie na zaopatrzenie w wyrób medyczny oraz dokumenty potwierdzające aktywność zawodową lub rejestrację w urzędzie pracy. Często wymagane jest również aktualne zaświadczenie lekarskie. Szczegółowa lista załączników może różnić się w zależności od powiatu, dlatego warto zapoznać się z wymaganiami lokalnego realizatora programu.

Jak wygląda proces oceny wniosku?

Złożony wniosek podlega ocenie merytorycznej, brane pod uwagę są takie czynniki, jak aktywność zawodowa, stabilność zdrowotna, celowość zakupu protezy i wpływ na możliwość kontynuowania pracy. Ostateczną decyzję podejmuje lekarz, czyli ekspert PFRON, który analizuje dokumentację i przeprowadza osobistą konsultację z wnioskodawcą zazwyczaj w mieście wojewódzkim. Na tym etapie oceniana jest m.in. budowa i stan kikuta, a także rokowania dotyczące możliwości podjęcia aktywności zawodowej po zaopatrzeniu w protezę. Koszty dojazdu na wizytę mogą zostać zrefundowane do wysokości 231 zł, pod warunkiem przedstawienia dowodów poniesionych wydatków. Po wykonaniu i dopasowaniu protezy odbywa się druga wizyta kontrolna, mająca na celu weryfikację zgodności wykonanej protezy z ofertą oraz jej funkcjonalności w życiu codziennym.

Wnioski można składać od marca do końca sierpnia każdego roku. Aplikacje złożone w pierwszym półroczu otrzymują dodatkowe punkty w ocenie. Co ważne, osoby, które nie zdążą złożyć wniosku do końca sierpnia, mogą ubiegać się o przywrócenie terminu, należy jednak dołączyć uzasadnienie, np. fakt, że amputacja została przeprowadzona po terminie naboru lub orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane z opóźnieniem albo proteza uległa zniszczeniu. W takiej sytuacji nadal istnieje szansa na uzyskanie wsparcia, choć decyzja leży po stronie realizatora programu.

Podsumowanie

Program Aktywny Samorząd to realna i bardzo konkretna pomoc dla osób po amputacjach, które chcą odzyskać sprawność i niezależność dzięki nowoczesnym protezom. Dofinansowania są wysokie, a możliwość uzyskania wsparcia także na serwisowanie sprzętu sprawia, że program ten jest jednym z najważniejszych filarów rehabilitacji zawodowej i społecznej w Polsce. Złożenie wniosku do końca sierpnia może być początkiem drogi ku większej samodzielności, z której warto skorzystać.

Klaudia Kaniewska – Ekspertka ds. wsparcia osób po amputacjach.

Sprawdź, jak mogę Ci pomóc (Wsparcie po amputacji) lub skontaktuj się ze mną bezpośrednio (Kontakt).